2026, 3 lutego
Właśnie ukazał się, w najnowszym numerze Widoku, mój esej recenzyjny o “Technofeudalizmie” Yanisa Varoufakisa. Natomiast pod koniec grudnia ukazała się księga dedykowana Jackowi Raciborskiemu, w której, obok licznymi doniosłych tekstów, znalazł się też mój skromny rozdział dotyczący polityki symbolicznej w Armenii. Miłej lektury!
Ponadto, pod koniec stycznia wygłaszałem wykład na świetnym seminarium naukowym w Erywaniu, dotyczącym ormiańskiej sztuki ulicznej związanej z wojną. Bardzo dziękuję Nonie Shahnazaryan i Amalii Dilanyan za zaproszenie i przemiły wspólny czas!
2025, 11 listopada
Właśnie ukazał się, w Political Geography, mój pierwszy przekrojowy artykuł o wojennej migracji z Rosji po inwazji Kremla na Ukrainę. Artykuł napisałem we współautorstwie z Zuzą Bogumił i Katarzyną Roman-Rawską. Opowiada o migracji jako próbie odzyskiwania suwerenności nad własnym ciałem. Pełną wersję tekstu znajdziecie tutaj. Miłej lektury!
Wkrótce, wiosną 2026, zapowiadana jest premiera bośniackiego przekładu “Boszniackiego nacjonalizmu”. Tłumaczem jest Kenan Efendić, który właśnie opublikował ciekawy tekst publicystyczny z licznymi odwołaniami do mojej książki.
2025, 28 lipca
Właśnie ukazała się ważna dla mnie książka “Pathways to Agonism. Disputed Territories and Memory“, którą współredagowałem wraz z Christiną Horvath. Ta książka to próba odpowiedzi na coraz silniejszą polaryzację polityk pamięci wokół spornych terytoriów w Europie Środkowo-Wschodniej, na Kaukazie Południowym i w Azji Południowej. To także podsumowanie międzynarodowego projektu H2020: DisTerrMem, w którym kierowałem fantastycznym polskim zespołem badawczym.
Podczas naszych kilkuletnich badań konflikty wokół wielu spornych terytoriów ponownie re-eskalowały na płaszczyźnie politycznej, a czasem nawet militarnej. Mimo to przeprowadziliśmy tam znakomite badania terenowe, poszukując wzorców działania i podmiotów sprzyjających przełamaniu spirali eskalacji i wypracowaniu nowych wspólnych podstaw dla polityki promującej pokój. W tym celu wykorzystaliśmy teorię pamięci agonistycznej, zakorzenioną w teorii demokracji agonistycznej Chantall Mouffe. Zapraszamy do zapoznania się z wynikami! Książka zawiera rozdziały oparte na badaniach terenowych przeprowadzonych w Armenii, Pakistanie, na Litwie, w Bośni, Polsce i Wielkiej Brytanii. Jest dostępna dla wszystkich za darmo na stronie wydawnictwa. Miłej lektury!
—————————————————
2025, 21 lipca
Wróciłem ze wspaniałej konferencji MSA2025 w Pradze, gdzie wygłaszałem referat o badaniu polityk pamięci w Afganistanie – na podstawie badania terenowego w Kabulu, które przeprowadziliśmy w lutym 2023 roku wraz z Agnieszką Nowakowską. Prezentację towarzyszącą wystąpieniu znajdziecie tutaj. Enjoy!
—————————————————
2025, 16 czerwca
Właśnie ukazał się mój raport dotyczący migracji Rosjan do Polski po 2022 roku. Tekst jest częścią szerszego raportu o trendach migracyjnych w naszym regionie. Opublikował go sztokholmski Södertörn University (CBEES State of the Region Report 2025). Zapraszam do lektury!
——————————————————————
2024, 21 października
Właśnie wróciłem z warsztatu “Poland and Its Neighbours in the 20th and 21st Century, 1918-2022 Convergences and Divergences”, który współorganizowaliśmy we Frankfurcie nad Odrą razem z niezrównanym Stephanem Rindlisbacherem z Uniwersytetu Viadrina. Opowiadałem tam o wizjach przyszłości Rosji w oczach wojennych migrantów z Federacji Rosyjskiej. Dziękuję Stephanowi oraz wszystkim uczestnikom – to było świetne wydarzenie.
——————————————————————
2024, 12 września
Czasem dobrze coś zdefiniować. Na przykład ostatnio zdefiniowałem pojęcie “contested memory” dla The Palgrave Encyclopedia of Memory Studies. Mój rozdział właśnie się ukazał – życzę miłej lektury!
——————————————————————
2024, 31 lipca
W dniach 18-20 lipca uczestniczyłem w konferencji Memory Studies Association 2024, gdzie wraz z Christiną Horvath zaprezentowaliśmy główne rezultaty projektu H2020: DisTerrMem w kontekście książki “Pathways to Agonism”. Konferencja odbyła się w Limie (Peru). Dziękujemy lokalnym organizatorom za świetnie przygotowane wydarzenie!
——————————————————————
2024, 4 lipca
Oto najważniejsze wieści z ostatnich miesięcy:
- W połowie maja złożyliśmy do wydawnictwa książkę podsumowującą projekt H2020: DisTerrMem. Książka nosi tytuł “Pathways to Agonism” (red. Christina Horvath, Tomasz Rawski). Wyszła bardzo dobrze. Mamy nadzieję na niezbyt długi proces recenzyjny i publikację może jeszcze w 2024 r.
- Projekt NAWA dot. rosyjskiej (anty)wojennej migracji przynosi pierwsze rezultaty. Po pierwsze, w połowie marca zorganizowaliśmy bardzo udaną międzynarodową konferencję, z której poszerzony raport można przeczytać tutaj. Po drugie, w najnowszym numerze Res Publiki, który właśnie się ukazał, znalazł się mój tekścik wprowadzający do tematu rosyjskiej migracji. Jednocześnie, premierze numeru towarzyszyła bardzo ciekawa dyskusja z udziałem prof. Andrzeja Ledera i dr Katarzyny Roman-Rawskiej.
——————————————————————
2023, 3 grudnia
Strona powraca po kolejnej – oby już ostatniej – przebudowie. Oto wieści z ostatnich miesięcy:
- Przełożyłem na język polski najnowszą książkę Daniela Bar-Tala o konflikcie izraelsko-palestyńskim. Rzecz nosi tytuł “Złudzenia niszczące życie. O konflikcie państwa izraleskiego z Palestyńczykami” i jest już dostępna! To książka bardzo ciekawa przede wszystkim dlatego, że dostarcza kompleksowej wiedzy o tym konflikcie od jego początków aż do dziś – wiedzy ze środka Izraela a jednocześnie z pozycji rewizjonistycznej wobec oficjalnej polityki państwa. Miłej lektury!
- “Mały Format” opublikował mój esej nt. “Ukraińskich rewolucji” Z.M. Kowalewskiego. Chwalę w nim Autora zwłaszcza za to, że pokazuje nam, w jaki sposób można i należy dziś formułować przekonujące, jednoznacznie proukraińskie stanowisko, jednocześnie nie popadając ani w bezrefleksyjną rusofobię, ani w instrumentalną ukrainofilię. Gorące podziękowania dla Andrzeja Frączystego za cierpliwe dopilnowanie, by ten tekst powstał. Miłej lektury!
- W końcu września, w Kownie i Krasnogrudzie odbyła się konferencja podsumowująca projekt DisTerrMem. Wspaniale zorganizowali ją nam: Fundacja Pogranicze (Weronika!) oraz Instytut Wielkiego Księstwa Litewskiego (Tomek!). Niektóre wystąpienia konferencyjne możecie obejrzeć na kanale YT projektu.
- Natomiast przed konferencją, czyli na 27. Festiwalu Nauki w Warszawie, najpierw opowiadałem – wraz z Agnieszką Nowakowską – o naszej podróży badawczej do Kabulu, a następnie – wraz z Mudassirem Farooqi – o wojnie cyfrowej i polityce pamięci Talibów w okresie ich walki z USA.
——————————————————————
2023, 12 czerwca
Właśnie wróciłem z bardzo udanej konferencji Borderworlds w Pradze, gdzie opowiadałem o war-related street art in Armenia, czyli o pierwszych, wczesnych rezultatach badań dla DisTerrMem. Dziękuję Katerinie Kralovej za zaproszenie i wszystkim uczestnikom za inspirujące dyskusje!
——————————————————————
2023, 5 czerwca
- W ostatni czwartek otworzyliśmy z Agnieszką Nowakowską wystawę zdjęć ze współczesnego Kabulu. Wystawę można podziwiać na parkanie Ogrodów BUW do 30 czerwca. Jest za darmo i dla wszystkich – gorąco zachęcam!
- W poprzedni czwartek (z socjologią historyczną) komentowałem “Ludowy antyklerykalizm” wraz z autorem książki, Michałem Rauszerem. Bardzo udane spotkanie! Dziękuję Jarkowi Kiliasowi za zaproszenie oraz Michałowi za świetną współpracę.
- W międzyczasie wystąpiłem też, ze sprawami bośniackimi, na konferencji “Discourses of war(s) in the 1990s in the (ex)-Yugoslav area” zorganizowanym przez warszawską slawistykę. Dzięki za bardzo ciekawy warsztat!
——————————————————————
2023, 28 kwietnia
- Na blogu DisTerrMem właśnie ukazał się wpis badawczy dotyczący polityki pamięci w przestrzeni miejskiej Kabulu. Miłej lektury!
- Ostatnio zaczęliśmy (Zuza Bogumił, Katarzyna Roman-Rawska i ja) realizować bardzo ciekawe badanie dot. rosyjskich migrantów, którzy uciekli z Rosji w związku z wrześniową mobilizacją wojskową. Szczegółowy opis badania znajdziecie tutaj.
——————————————————————
2023, 27 marca
- W ubiegły czwartek w Domu Spotkań z Historią, razem z Agnieszką Nowakowską, opowiadaliśmy o naszej wyprawie badawczej do Afganistanu. Dziękujemy, że przyszliście nas posłuchać i porozmawiać. Do następnego!!!
- Właśnie ukazała się monografia “Conflicting remembrance: The memory of the Macedonian 2001 in context”, w której znajdziecie skróconą wersję mojego artykułu o boszniackiej polityce pamięci dotyczącej Srebrenicy. Miłej lektury!
——————————————————————
2023, 27 lutego
- Właśnie wróciłem z wyjazdu badawczego DisTerrMem do Pakistanu (3 tygodnie) i Afganistanu (tydzień). Wyjazd był doskonały i bardzo owocny poznawczo oraz badawczo. Serdeczne podziękowania dla całej ekipy z FCCU, która ugościła nas w Lahore najlepiej jak się tylko da – Muhammad Younis, Mudassir Farooqi, Umber bin Ibad, Rabia Malik! Osobne wielkie podziękowania dla Jagody Grondeckiej, która zapewniła nam miękkie lądowanie w Kabulu – bez Twojej pomocy afgańskie badanie na pewno by się nie udało!
- W tak zwanym międzyczasie, w Widoku ukazał się mój esej dotyczący książki Ewy Klekot pt. “Kłopoty ze sztuką ludową”. Bardzo dziękuję Krzyśkowi Świrkowi za zaproszenie i zachęcam do lektury!
——————————————————————
2022, 20 grudnia
Właśnie ukazał się mój artykuł w “Problems of Post-Communism” o tym, jak w późnych latach 90., w polskiej pamięci oficjalnej, ustanowiono antykomunizm kluczowym symbolicznym fundamentem IIIRP. Cały tekst do ściągnięcia tutaj. Miłej lektury! W ostatnim czasie w DisTerrMem robiliśmy serię warsztatów o zarządzaniu pamięciami o spornych terytoriach w Europie i Azji. Tworzyłem i wraz z Małgosią Łukianow współprowadziłem bardzo ciekawy panel o polityce pamięci i współczesnych konfliktach zbrojnych. Opis wydarzenia znajdziecie tutaj. Wkrótce powinno pojawić się też nagranie.
——————————————————————
2022, 25 października
“Kultura i społeczeństwo” właśnie opublikowała ważny numer o powojennych historiach ludowych. W numerze, oprócz bardzo ciekawych artykułów Magdy Szcześniak, Agnieszki Mrozik, Agaty Zborowskiej, Łukasza Bertrama, Marty Gospodarczyk i innych autorek, znajdziecie też mój esej nt. wydanego w tym roku “Poststalinizmu” Pavla Kolářa (Warszawa, Wydawnictwo Naukowe Scholar 2022).
Zatytułowałem ten tekścik “Wahadło utopii”, ponieważ przekonuję w nim, że główna wartość pracy Kolářa tkwi w pomyśleniu poststalinizmu jako epoki, która spróbowała zaprojektować utopię komunistyczną na nowo, jako projekt względnie otwarty, możliwie różnorodny i niedefinitywny – taki, który miał pozwolić komunistom jednocześnie odciąć się od stalinizmu i ocalić przed upadkiem rewolucyjny horyzont.
Miłej lektury!
——————————————————————
2022, 19 września
- Z początkiem września wróciłem z Armenii. Wyjazd badawczy był owocny i bardzo pogłębił moje rozumienie współczesnej polityki i kultury w państwach Kaukazu Południowego. Za wszystkie rozmowy, rady i wskazówki bardzo dziękuję przyjaciołom z Armenii, a przede wszystkim Harutyunowi Marutyanowi, Nelly Manucharyan, Arsenowi Hakobyanowi, Tigranowi Marutyanowi, Arpine Konstanyan i wszystkim pozostałym. Jesteście najlepsi!
- W zeszłym tygodniu odbył się świetny 18. Ogólnopolski Zjazd Socjologiczny w Warszawie. Po pierwsze, gratulacje dla całego teamu organizacyjnego, w którym wielką pracę organizacyjną zrobiły moje koleżanki i koledzy z UW. Po drugie, na Zjeździe wystąpiłem z referatem “Pamięć a hegemonia. Narracje o socjalistycznej przeszłości w Polsce i Niemczech”, więc umieszczam tu prezentację, którą się posłużyłem. Enjoy!
——————————————————————
2022, 10 sierpnia
W International Journal of Comparative Sociology właśnie ukazał się artykuł dotyczący pamięci socjalizmu w Polsce i byłej NRD, a konkretnie – rozdźwięku między pamięciami oficjalnymi a pamięciami biograficznymi w tych krajach. Napisaliśmy go wspólnie z Anke Fiedler i Krzyśkiem Świrkiem. Artykuł w całości można pobrać tutaj. Enjoy!
——————————————————————
2022, 4 sierpnia
Ostatnio dzieje się sporo na odcinku DisTerrMem.
- Pod koniec czerwca zorganizowaliśmy w Warszawie wewnętrzną konferencję projektową, która rozpoczęła projekt na nowo.
- Przez cały lipiec przebywaliśmy w Armenii (Erywań) w mocnym składzie badawczym: Joasia Wawrzyniak, Małgosia Głowacka-Grajper, Tomasz Rawski, Agnieszka Nowakowska, Zosia Rohozińska, Sara Herczyńska. Zobaczyliśmy, usłyszeliśmy, doświadczyliśmy. Zosia i ja zbieraliśmy materiały do artykułu porównawczego o trajektoriach armeńskiego i polskiego (soc)realizmu po 1956r. Dzięki dla całej ekipy za świetny wspólny wyjazd!
- Od początku sierpnia zostałem w Armenii sam i zbieram materiały do tekstu o street arcie odnoszącym się do wojny w Karabachu. Prowadzę ciekawe wywiady z artystami i cieszę się na kolejny tekst, który, miejmy nadzieję, powstanie szybciej niż później.
——————————————————————
2022, 5 czerwca
Właśnie wróciłem z konferencji CEPSA w Słowenii (Bled), gdzie na panelu prowadzonym przez Jerzego Wiatra i Antona Beblera opowiadałem o tym, jak polityczne przywództwo Aleksandra Vučicia – a zwłaszcza wielobiegunowa orientacja w polityce zagranicznej – wpływa na strukturalną dynamikę serbskiej gospodarki i obronności. Prezentację z tego wystąpienia (z ciekawymi danymi) znajdziecie tutaj.
Za inspirujące dyskusje podczas samej konferencji i wokół niej dziękuję zwłaszcza Jerzemu Wiatrowi (na zdjęciu poniżej), Małgosi Kaczorowskiej, Sebastianowi Kubasowi, Jackowi Wojnickiemu, Agnieszce Bejmie i Zoltanowi Galowi!
——————————————————————
2022, 28 maja
- W najnowszym numerze “Stanu Rzeczy” właśnie ukazał się mój esej omawiający ramy intelektualne ludowej historii Polski, który pisałem zeszłego lata. Zachęcam do lektury
- Ostatnio też opowiadałem w Radiu Kielce, dlaczego Serbia oraz Bośnia i Hercegowina nadal nie popierają sankcji przeciwko Rosji – do odsłuchania w audycji z 21 maja (od 32:40). Enjoy!
——————————————————————
2022, 18 marca
W ostatnim czasie trochę się wydarzyło.
- Zostałem kierownikiem polskiego zespołu w grancie H2020: Disterrmem. Funkcję przejąłem po Joasi Wawrzyniak, której dziękuję za zaufanie. Projekt właśnie się odmraża po czasie pandemicznej stagnacji, a pierwsze wydarzenia już w czerwcu. Dlatego gorąco zachęcam do śledzenia strony DisTerrMem.
- W styczniu i lutym przebywałem na Uniwersytecie w Bolonii, na wyjeździe naukowym w ramach projektu NAWA dot. relacyjności w naukach społecznych (ISS UW, Tomasz Zarycki – Bolonia Paolo Terenzi). Tamtejsze wydziały: Nauk Politycznych i Społecznych oraz Filozoficzny to bardzo ciekawe miejsca inspirujące do myślenia o tym, jak pracować nad takim procesualno-relacyjnym rozumieniem polityki, które stawiałoby w jego centrum pojęcie działania i w tym sensie budowałoby przeciwwagę dla bourdiezjańskiego strukturalnego determinizmu. Za ożywcze dyskusje o tym i nie tylko jestem wdzięczny zwłaszcza Gennaro Imbriano, Marco Puleriemu, Giulii Cimini i Sanji Kajinic.
- Właśnie ukazał się mój artykuł po czarnogórsku w tamtejszym, regionalnym czasopiśmie “Humanističke studije” (9/2021). Artykuł (do ściągnięcia tutaj) omawia główne kierunki boszniackiej nacjonalistycznej polityki w Bośni po 1995 roku i jest zmodyfikowaną & rozszerzoną wersją jednego z rozdziałów mojej książki. Dziękuję Nikoli Zečeviciowi za zaproszenie do numeru.
- Dla Radia Kielce wypowiadałem się niedawno o tym, jak inwazja Rosji na Ukrainę spolaryzowała politycznie Bałkany i co z tego wynika. Komentarz można odsłuchać pod koniec audycji z 12.03 br.
Do usłyszenia!
